به گزارش خبرنگار اقتصادی ایرنا، بیش از دو ماه است که بازار سهام به دلیل بالا بودن ریسک‌های سیستمی حاصل از جنگ تحمیلی سوم، از سوی شورای عالی بورس و با هدف کاهش ریسک سرمایه‌گذاری سهامداران متوقف شده است.

در عین حال در روزهایی که دشمن آمریکایی-صهیونی، مردم، شهرها، صنایع و زیرساخت‌ها را بمباران می‌کرد، بازار سرمایه با هدف تأمین نقدینگی سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی با ابزارهای مختلفی در بورس‌های انرژی، کالا و فرابورس فعال بود که هم صادرات کالاهای صنعتی و فرآورده‌های نفتی از محل رینگ‌های صادراتی و بین‌الملل بورس‌های کالا و انرژی انجام شود و هم سرمایه‌های حقیقی‌ها با استفاده از سرمایه‌گذاری در صندوق‌های مبتنی بر کالا از جمله صندوق‌های انرژی رشد یافته یا محفوظ بماند.

همین موضوع سبب شد تا با وجود آشنایی بسیاری از سرمایه‌گذاران در بورس با صندوق‌های کالایی مانند طلا و نقره یا صندوق‌های درآمد ثابت، از صندوق‌های کمترشناخته‌شده حوزه انرژی نیز در پی رشد قیمت جهانی نفت و فرآورده ها استقبال کنند و این صندوق‌ها در عین ناباوری بتوانند در ۲ ماه گذشته بین ۳۰ تا ۶۰ درصد بازدهی داشته و عملا از صندوق‌های کالایی مانند طلا و نقره جلو بزنند.

امیر هامونی مدیرعامل سابق فرابورس در همین ارتباط در گفت وگو با خبرنگار اقتصادی ایرنا با اشاره به رونق ابزارهای مالی مبتنی بر انرژی در بازارهای سرمایه دنیا طی دو ماه اخیر که مورد توجه سرمایه گذاران داخلی بوده بر لزوم‌ توسعه این ابزارها در بورس انرژی ایران تاکید کرد و اظهار داشت: بورس انرژی ایران از تاریخ تاسیس تاکنون تلاش های بسیار زیادی را برای تغییر پارادیم اقتصاد انرژی در کشور انجام داده و به رغم وجود مخالفت ها و اینرسی موجود در نظام بروکراتیک اداری ایران و اقتصاد دستوری حوزه انرژی، موفقیت های بسیار خوب و ارزشمند کسب کرده است؛ اما باید تاکید کرد بورس انرژی هنوز پتانسیل و ظرفیت‌های استفاده‌ نشده زیادی دارد.

در مسیر توسعه ابزارهای مالی انرژی/ اقتصاد نفت را مردمی کنیم

وی افزود: ما می‌توانیم قراردادهای آتی و اختیار معامله روی برق، نفت و حتی فرآورده‌ها را توسعه بدهیم تا فعالان صنعت بتوانند ریسک قیمت را مدیریت کنند. از طرف دیگر، اوراق سلف یا اوراق سبز برای پروژه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر می‌تواند هم تأمین مالی ایجاد کند و هم به توسعه زیرساخت‌ها کمک کند. حتی گواهی‌های صرفه‌جویی انرژی یا ابزارهای مبتنی بر بهره‌وری هم می‌تواند یک بازار جدید و جذاب ایجاد کند. به نظرم تنوع ابزارها می‌تواند عمق بازار انرژی را به شکل محسوسی افزایش دهد.

به گفته هامونی، ابزار گواهی صرفه جویی گاز را می توان به ابزار صرفه جویی برق و بنزین و آب و … با استفاده از مفاهیم سقف ظرفیت و معامله (Cap & Trade) توسعه داد و از سطح معاملات G۲B به سطح معاملات B۲B و حتی B۲B۲C یا G۲C مردمی کرد.

ابزارهای جذاب انرژی در دنیا

این کارشناس ارشد بازار سرمایه در خصوص جذابیت بالای ابزارهای انرژی در دنیا گفت: اگر به بازارهای جهانی نگاه کنیم، می‌بینیم ابزارهای مشتقه انرژی مثل قراردادهای آتی نفت و گاز حجم معاملات بسیار بالایی دارند چون ابزار اصلی پوشش ریسک هستند. همین‌طور ETF های انرژی و صندوق‌های مبتنی بر انرژی‌های تجدیدپذیر سرمایه‌گذاران زیادی را جذب کرده‌اند. یک حوزه بسیار مهم هم بازار اعتبار کربن و اوراق سبز است که در اروپا و چین رشد قابل‌توجهی داشته اند. در واقع دنیا به سمت مالی‌سازی گذار انرژی حرکت کرده و ابزارهای مالی نقش کلیدی در این تحول دارند.

متنوع‌سازی تأمین مالی صنعت انرژی از مسیر ابزارهای مالی

هامونی در پاسخ به این پرسش که توسعه ابزارهای مالی انرژی چه مزایایی برای اقتصاد کشور دارد؟ عنوان کرد: مهم‌ترین مزیت، متنوع‌سازی تأمین مالی صنعت انرژی است؛ ما نمی‌توانیم فقط به منابع دولتی تکیه کنیم و ابزارهای مالی باعث می‌شوند سرمایه‌های خرد و کلان وارد پروژه‌های انرژی شوند. از طرفی کشف قیمت شفاف‌تر می‌شود و ریسک فعالان اقتصادی کاهش پیدا می‌کند. همچنین این ابزارها می‌توانند بهره‌وری انرژی را افزایش دهند و حتی در جذب سرمایه خارجی هم مؤثر باشند. در مجموع، این مسیر به تعمیق بازار سرمایه و کاراتر شدن اقتصاد انرژی کمک می‌کند.

در باب صندوق های انرژی‌محور/ صندوق سبد نفتی ایجاد شود

وی با اشاره به صندوق کالایی انرژی و امکان توسعه آنها اظهار داشت: صندوق‌هایی مثل صندوق کالایی انرژی تجربه موفقی بوده‌اند چون سرمایه‌گذاران خرد را به بازار انرژی متصل کرده‌اند. ما می‌توانیم صندوق‌های تخصصی‌تری هم تعریف کنیم مثلاً صندوق مبتنی بر سبد نفت و فرآورده‌ها یا صندوق انرژی‌های تجدیدپذیر. اگر این ابزارها همراه با نقدشوندگی مناسب و ابزارهای پوشش ریسک توسعه پیدا کنند، قطعاً در آینده سهم دارایی‌های انرژی در پرتفوی سرمایه‌گذاران بیشتر خواهد شد. انرژی یک دارایی استراتژیک و طبیعی است که می‌تواند جایگاه پررنگ‌تری در سبد سرمایه‌گذاری پیدا کند.

ترسیم نقشه راه توسعه ابزارهای مالی انرژی

هامونی در پایان گفت: اگر بخواهیم توسعه ابزارهای مالی در بورس انرژی را اولویت‌بندی کنیم، اولین گام حتماً باید تقویت ابزارهای مدیریت ریسک مثل قراردادهای آتی و اختیار معامله روی حامل‌های انرژی باشد. در همه بازارهای پیشرفته انرژی، این ابزارها ستون اصلی بازار هستند چون به تولیدکنندگان، مصرف‌کنندگان و حتی سرمایه‌گذاران امکان می‌دهند نوسانات قیمت را مدیریت کنند.

وی افزود: در گام بعدی، توسعه ابزارهای تأمین مالی پروژه‌های انرژی به‌ویژه در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر و بهینه‌سازی مصرف اهمیت زیادی دارد. اوراق سبز یا ابزارهای مبتنی بر صرفه‌جویی انرژی می‌تواند منابع مالی قابل‌توجهی را به سمت توسعه زیرساخت‌های انرژی هدایت کند. اولویت بعدی هم توسعه صندوق‌های سرمایه‌گذاری مبتنی بر دارایی‌های انرژی است.